Problemen met lezen

Veel kinderen hebben problemen met het leren lezen, zowel bij het voorbereidend, aanvankelijk als voortgezet lezen.

In de kleuterleeftijd is het nog niet mogelijk om een leesstoornis (dyslexie of hyperlexie) vast te stellen. Wel zijn er signalen die kunnen wijzen op mogelijke problemen wanneer uw kind later in groep 3 gaat starten met aanvankelijk lezen. U kunt zichzelf de volgende vragen stellen:

  • Spreekt mijn kind de woorden goed uit?
  • Begrijpt mijn kind een verhaaltje als ik dat voorlees?
  • Begrijpt mijn kind de plaatjes bij een verhaal?
  • Kan mijn kind versjes onthouden?
  • Kan mijn kind rijmen?
  • Kent mijn kind de eerste letter van zijn naam?
  • Kent mijn kind de eerste letters van de namen van familieleden en van bekende woordjes?
  • Heeft mijn kind belangstelling voor boekjes, briefjes, verkeersborden, letters, enz.?

Dyslexie echter is een probleem dat veel ingewikkelder is dan leesproblemen. Het is ook een veel groter probleem dat nooit meer over gaat. Kinderen met dyslexie hebben in eerste instantie altijd leesproblemen en vaak ook spellingproblemen.
Van dyslexie is sprake ‘wanneer de automatisering van woordidentificatie (lezen) en/of schriftbeeldvorming (spellen) zich niet, dan wel zeer onvolledig of zeer moeizaam ontwikkelt en er zich daarnaast ook fonologische problemen voordoen’.
Er hapert dus iets ‘in de leerling’ waardoor hij moeite heeft met lezen en spellen zonder dat precies duidelijk is waar die hapering vandaan komt.
Pas na een behandeling op een goede manier door een goed opgeleide en ervaren dyslexiespecialist, gaat een kind met dyslexie in kleine stapjes vooruit, terwijl een kind met leesproblemen sneller vooruit gaat.

In groep 3 worden de ouders en de leerkracht vaak geconfronteerd met dyslexieproblemen. Ondanks het feit dat het kind een goede intelligentie lijkt te hebben, krijgt het veel problemen met het aanvankelijk lezen.
Vaak is dit een complete, nare verrassing. Er lijkt iets mis te zijn met dit kind wat toch intelligent genoeg lijkt te zijn en verder alles op een goede manier ontwikkelt. Dyslexie heeft dan ook niets met de intelligentie te maken! Ik behandel ook regelmatig hoogbegaafde leerlingen met een ernstige vorm van dyslexie.

Terwijl de leesontwikkeling bij de meeste kinderen vlot verloopt, zijn er sommige kinderen die het leren lezen bijzonder moeilijk vinden. Ook na veel herhaling lukt dit nauwelijks en net wanneer men denkt dat het toch gelukt is, lijkt het kind hetgeen het heeft geleerd alweer vergeten te zijn.
Ieder kind met dyslexie heeft zijn eigen, unieke problemen.
Sommige kinderen kunnen de letters maar niet onthouden, of blijven plakken (synthetiseren) en hakken (analyseren). Andere slaan bij het lezen of schrijven van de woorden letters over of verwisselen letters in een woord waardoor er een ander woord ontstaat (dorp wordt drop). Het kind leest dan een compleet ander woord, waardoor het ook niet kan begrijpen waar de tekst nu eigenlijk over gaat. Er zijn nog veel meer leesproblemen die worden ervaren bij dyslexie. 
 
Het tempo van de leesontwikkeling van de gemiddelde leerling gaat vooral na de kerstvakantie in groep 3 snel vooruit. Als uw kind een leesprobleem heeft, lijkt het dan duidelijk achter te blijven bij de rest van de groep. De leerkracht ziet dit vaak ook al aankomen bij de herfstsignalering en grijpt dan al direct in door extra te oefenen met de leerling als het goed is.

Voor het kind is dit natuurlijk moeilijk te bevatten en te begrijpen en dit heeft ook consequenties voor zijn eigenwaarde en zelfvertrouwen. De kinderen om hem heen lukt het wel om sneller te lezen en ondanks het feit dat het kind het nóg beter gaat proberen en nóg beter zijn best probeert te gaan doen, lukt het niet!!
Vaak uiten kinderen dit door gedragsveranderingen, die zelfs kunnen ontaarden in gedragsproblemen.
Goede hulp moet dan ook eigenlijk al op die momenten worden aangeboden en anders zo vroeg mogelijk! Dit is noodzakelijk om de problemen die kunnen ontstaan binnen de perken te houden!

Wat moet er worden gedaan?
Allereerst probeert de leerkracht zelf om de problemen aan te pakken en extra te oefenen met het kind. Bij onvoldoende resultaten en na een gesprek met de i.b.er, wordt vaak een remedial teacher ingeschakeld. Omdat de remedial teacher zich niet meer op school bevinden, wordt een goede remedial teacher vaak door de school aanbevolen of door de ouders zelf gezocht. 

Wat ga ik als gespecialiseerde remedial teacher doen?
Er vindt een gedegen lees- en spellingonderzoek plaats door mij of door een orthopedagoog. Ook observeer ik de leerling in zijn manier van lezen. 
De behandeling vindt op verschillende manieren plaats, want ieder kind is uniek en heeft zijn eigen specifieke leesproblemen. Ieder kind vereist dan ook een eigen aanpak. De motivatie van het kind is heel belangrijk, maar ook de motivatie van de ouders, want in veel gevallen zullen zij ook dagelijks op een bepaalde manier met het kind moeten oefenen met door mij aangereikte oefeningen. Overigens zonder van thuis een verlengde van school te maken en hierbij uitgaande van de mogelijkheden van de ouders en van de leerling!
Ouders, school, kind en ik als remedial teacher werken dus intensief samen.
Een kind met dyslexie heeft minimaal zes keer zoveel instructie en oefening nodig om het lezen en de spelling onder de knie te krijgen dan de gemiddelde leerling, maar met een goede inzet en motivatie gaat het lukken om goed met dyslexie om te leren gaan en goede leesresultaten te behalen. 
Een belangrijk onderdeel van de behandeling is het kind op een speelse en creatieve manier gemotiveerd te maken en te houden en gebruik te maken van zijn sterke kanten en interesses.
Ook het oefenen zelf hangt af van hoever het kind al is in zijn leesontwikkeling.
Vooraf is het voor mij dus lastig om aan te geven hoe lang een behandelingstraject gaat duren. Ik ben echter zeker een persoon die de leerling niet langer behandelt dan per se nodig is, ook om afhankelijkheid van behandeling door mij te voorkomen.