Hoogbegaafdheid

Soms worden deze kinderen, voordat hun diagnose wordt gesteld, aangezien als kinderen met probleemgedrag door o.a. de volgende redenen:

  • mijn kind is ontzettend actief en heeft een lage impulscontrole, heeft hij misschien ADHD?
  • dit kind is te serieus voor zijn leeftijd, maakt zich overal zorgen over, is hij misschien depressief?
  • hij is altijd bezig met dingen, haalt dingen uit elkaar, waarom kan hij dingen niet met rust laten?
  • voor iemand die zo slim is, kan hij echt niet logisch nadenken, hoe kunnen we ervoor zorgen dat hij ‘normale’ dingen begrijpt?
  • hij is perfectionistisch, hij verwacht veel te veel van zichzelf, hij heeft soms zelfs nachtmerries, wat zou er aan de hand kunnen zijn met hem?
  • hij plast in bed en wandelt in zijn slaap, wat zou er aan de hand zijn met hem?
  • hij is erg sensitief, ik moet de labels uit de kleren knippen en hij klaagt dat het felle licht hem afleidt op school, is mijn kind een hoogsensitief kind?
  • hij lijkt te emotioneel, hij raakt erg gefrustreerd als hij zijn doel niet haalt en krijgt dan woedeaanvallen, wat kan er aan de hand zijn?
  • hij lijkt geen taken af te kunnen maken, zijn kamer en bureau zijn ontzettend rommelig, hij vergeet zijn werk in te leveren dat hij wel afgemaakt heeft, zijn de executieve functies wel voldoende ontwikkeld bij hem?
  • hij heeft moeite om met zijn leeftijdgenoten om te gaan, hij speelt de baas en deelt niet de interesses die andere kinderen van zijn leeftijd hebben, hij gaat liever met oudere kinderen of met volwassenen om, zou hij autistisch kunnen zijn?

Een kenmerk dat ik vaak tegenkom bij hoogbegaafde kinderen is dat ze erg intens zijn: ze kunnen van bepaalde dingen ontzettend enthousiast raken, er zelfs overprikkeld door raken.
Vaak wordt er van hoogbegaafde kinderen verwacht dat ze, omdat ze zo intelligent zijn, ook goede executieve functies hebben ontwikkeld. Dit hoeft echter niet zo te zijn en is vaak zelfs niet zo. Een kind van zes jaar met een intelligentie van twaalf jaar heeft misschien wel de executieve functies van een kind van vijf! Hierdoor worden deze kinderen vaak als lastig of dom beschouwd: ‘Hij zou toch beter moeten weten, want hij is zó slim!’ Men moet er echter wel bij stil staan dat deze executieve functies zich soms veel later ontwikkelen dan de academische functies zoals lezen, rekenen en taal. Dit wordt ook vaak een asynchrone ontwikkeling genoemd. Er is dan een groot verschil in ontwikkeling tussen verschillende gebieden bij het kind.

Dit kan op verschillende manieren:

  • Er is een groot verschil tussen de cognitieve en emotionele ontwikkeling. Een zevenjarig hoogbegaafd kind kan bijvoorbeeld op cognitief gebied functioneren als een kind van twaalf jaar. Het kind kan bijvoorbeeld uitleggen wat de oorzaak, aanleiding en gevolgen van WO II waren, maar kan nog niet goed omgaan met de verschrikkingen van de kampen en de oorlogsmisdaden. Of een achtjarig kind kan uitleg geven over worteltrekken en kwadraten, maar wil nog wel door de ouders in bed gestopt worden met zijn lievelingsknuffel.
  • Er is een groot verschil tussen de cognitieve en motorische ontwikkeling. Een vijfjarig kind kan zich bijvoorbeeld voorstellen wat hij allemaal wil bouwen van technisch lego, maar heeft de motorische vaardigheden nog niet om de lego goed in elkaar te passen.
  • Er is een groot verschil tussen de talenten die het kind heeft. Het kind heeft bijvoorbeeld een enorme drang om nieuwe dingen te leren, maar is ook dyslectisch, waardoor lezen steeds frustrerend is. Of het kind is enorm talig ingesteld, maar is op praktisch gebied voor zijn gevoel erg onhandig of langzaam.

Asynchroniteit geeft bij een hoogbegaafd kind veel frustraties. Het kind voelt vaak wel aan dat er iets niet klopt en dat hij of zij anders is dan andere kinderen. Hij kan hier echter geen naam aan geven. Hoe intelligenter het kind is, hoe vaker asynchroniteit ook echt een probleem wordt. Uitleg hierover kan veel helpen.
Daarnaast doen ouders en leerkrachten er goed aan om het kind aan te spreken op verschillende niveaus. Het opvoeden van een hoogbegaafd kind kan verwarrend zijn, want wat kan er precies worden verwacht van het kind?
 
Aan deze leerlingen en ook aan hun ouders leer ik wat hoogbegaafdheid voor hen betekent en aan het kind specifiek ook vooral hoe ze een beter inzicht in zichzelf kunnen krijgen. Ook geef ik ze praktische studietips die hem of haar verder kunnen helpen (zie ook executieve functies). 
Het begeleiden van leerlingen die hoogbegaafd zijn is voor mij net als het begeleiden van alle andere leerlingen met wat voor problemen dan ook maatwerk en helemaal gericht op hun specifieke problemen.
 
Kenmerkend gedrag van hoogbegaafde kinderen:

  • beter begrip van subtiele taal
  • grotere aandachtspanne
  • doorzettingsvermogen
  • intens en intensief
  • in veel verschillende dingen geïnteresseerd
  • ontzettend nieuwsgierig en veel vragen stellen
  • interesse in experimenteren en dingen anders doen
  • ideeën of dingen anders en creatief ‘in elkaar zetten’ dan verwacht wordt (divergent denken)
  • basisvaardigheden sneller leren met minder oefening
  • veel informatie kunnen ophalen
  • ongewoon goed geheugen
  • rijke fantasiewereld
  • ongewoon gevoel voor humor
  • graag dingen willen organiseren