Hoogsensitiviteit

Een HSK (Hoog Sensitief Kind) is een kind dat gevoeliger is voor indrukken van de buitenwereld dan gemiddeld. Het gaat om subtielere nuances waarnemen, sneller overprikkeld raken, zich daarom terug willen trekken en nog veel meer. 
Het begrip ‘hoogsensitief’ is relatief nieuw. Als je kind hoogsensitief is, leer je kind dan gebruik te maken van zijn eigenschappen en er zijn voordeel mee doen.
 
Hoogsensitieve kinderen hebben de volgende kenmerken (die natuurlijk niet bij iedereen hoeven voor te komen):

  • kunnen zich goed inleven
  • merken negatieve emoties van anderen sneller op
  • hebben niet altijd de controle over hun eigen, intense emoties
  • zijn afwachtend of terughoudend in nieuwe en spannende situaties
  • ervaren de dingen zo intens dat het ze bedreigt
  • zijn niet zo blij met verrassingen en onverwachte gebeurtenissen
  • presteren beter wanneer anderen niet kijken
  • zijn snel in verlegenheid gebracht
  • hebben moeite met ongevoelige en onbehouwen types
  • denken snel dat ze iets verkeerd hebben gedaan
  • zijn perfectionistisch
  • zijn evenveel jongens als meisjes
  • zijn in aanleg emotioneel intelligent (EQ)
  • zijn gewetensvol
  • stellen je veel vragen
  • hebben een rijke innerlijke belevingswereld
  • zijn gevoelig voor pijn bij zichzelf en anderen
  • leven graag in hun eigen tempo
  • houden van de natuur, schoonheid en kunst
  • zijn gevoeliger voor stress en kunnen daardoor lichamelijke klachten vertonen
  • hebben meer last van stemminswisselingen en sterke emoties
  • schrikken sneller
  • hebben last van kleren die kriebelen, naden in sokken of kledingmerkjes
  • leren meer van een vriendelijke terechtwijzing dan van strenge straf
  • gebruiken moeilijke woorden voor hun leeftijd
  • ruiken elk vreemd geurtje
  • hebben een scherpzinnig gevoel voor humor
  • lijken zeer intuïtief
  • zijn moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag
  • willen zich verkleden als hun kleren nat of zanderig zijn geworden
  • houden meer van rustige spelletjes
  • hebben oog voor detail (iets dat van plaats is veranderd of een verandering in iemands uiterlijk)
  • kijken eerst of het veilig is alvorens ergens in te klimmen

Een HSK kan ook nog een beelddenker zijn. Deze kinderen zouden in de klas meer visueel dan auditief benaderd moeten worden! In iedere klas zitten één of meerdere hoogsensitieve kinderen. Toch worden zij over het algemeen niet als zodanig herkend. Veel mensen associëren het begrip met zweverigheid of verlegen gedrag ‘waar een kind wel overheen groeit’.
Hoogsensitiviteit staat voor meer dan alleen een emotionele gevoeligheid. Hoogsensitieve kinderen hebben bijvoorbeeld een leerstrategie die vraagt om een gerichte begeleiding van de leerkracht en deze zal bekend moeten zijn met de kenmerken om de leerling zo goed mogelijk te kunnen begeleiden.
Deze kinderen observeren overal voortdurend. Om goed te kunnen zien wat er gebeurt, nemen ze meestal niet direct actief deel aan een situatie. Ze staan liever eerst op enige afstand toe te kijken.
Ook in situaties met een sociale interactie zijn ze oplettend. Ze weten bijvoorbeeld precies welke kinderen in de klas de neiging hebben om fel te reageren en in welke situaties zij dat doen. Ze weten vervolgens wat ze bij deze kinderen beter kunnen laten, om niet zelf met die felle reactie geconfronteerd te worden. Ze denken diep na over oorzaak en gevolg.
HSK voelen zich het meest op hun gemak bij volwassenen die voortdurend rustig en oprecht met hen omgaan. Dan durven ze zichzelf te laten zien en blijken het spontane, communicatieve, sociale, creatieve en intelligente kinderen te zijn die veel te vertellen hebben.
Het is logisch dat bij een HSK snel ‘overprikkeling’ kan ontstaan. Dit gebeurt door teveel indrukken achter elkaar. Het kind functioneert dan ook niet goed meer. Dit uit zich dan in teruggetrokken of juist heel druk gedrag, woedeaanvallen, hangerigheid, op zichzelf willen zijn, huilen, boosheid of concentratieproblemen.
Dit kan dus niet worden opgelost door bijvoorbeeld een sociale weerbaarheidstraining, iets wat veel HSK toch wordt aangeboden.
Bij hen gaan beelden voor woorden. De beelden in hun hoofd bewegen en veranderen en zijn bovendien vaak verbonden met geuren, geluiden en smaken. Dit dus in tegenstelling tot taaldenken, want dat betekent ordenen, beredeneren, rationaliseren en abstraheren.
Vanuit details wordt toegewerkt naar een groter geheel. Een HSK denkt in gehelen, weet direct oplossingen.
Het wil ook de zin en de bedoeling van opdrachten en werkjes weten of uitgelegd krijgen, zodat er een innerlijke motivatie ontstaat om met iets bezig te zijn.

Voorbeeld:
Hoogsensitieve kinderen hebben ook problemen met gesloten vragen als: de lucht is…….
De meeste kinderen zullen antwoorden met blauw. Voor HSK zijn er echter geen eenduidige juiste antwoorden. Deze kinderen beleven en associëren. Ze zullen zich afvragen: Wat voor weer is het? Want als het onweert is de lucht donkergrijs. Schijnt de zon, dan is de lucht blauw met vaak witte wolken erin. Of wit/grijze wolken…..
Er gaat dus van alles door het hoofd van deze kinderen. Terwijl ze je wat onzeker aankijken, vragen ze zich innerlijk onrustig af welk antwoord je wilt horen, van alle mogelijkheden die ze voor zich zien. Veel HSK redden zichzelf uit de verwarring die ze voelen door te antwoorden: ‘Dat weet ik niet’. Met als gevolg dat degene die de vraag stelde mogelijk denkt dat ze antwoorden niet weten of erg verlegen zijn.

Schoolreisjes, een excursie, een feest, de eerste schooldag na de vakantie, Sinterklaasviering en veranderingen in de dagindeling zijn bij HSK vaak een probleem, omdat er dan nieuwe dingen aan de orde komen. Ze hebben geen duidelijk beeld in hun hoofd waar ze naartoe gaan, hoe het er daar uitziet, hoe de mensen zijn, etc.
 
Ieder HSK is anders en uit zijn of haar gevoeligheid op een eigen, unieke manier.
Ik vind het als remedial teacher belangrijk om me voortdurend af te vragen hoe dit kind het beste behandeld kan worden. Wie de oorzaak kent, kan een juiste begeleiding geven.